تقلید باطل است و دلیلی بر ان نیست

این بخش های ساده و کوتاه، برای بیان باطل نمودن عقیده تقلید است
دلیل پنداشته شده قرآنی:
دلیل اصلی استدلال ایشان به قرآن، دو آیه است؛ آیه سوال و آیه نفر؛ همانطور که شیخ ضیاء‌الدین عراقی، این مسئله را در سخنش که در ذیل آن ذکر مینماییم، بیان نموده است؛ ان شاء الله این دو آیه را مورد بحث قرار میدهیم
آیه سوال: همان سخن خداوند متعال است:
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ إِلاَّ رِجالاً نُوحي‏ إِلَيْهِمْ فَسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُون‏

و پيش از تو هم‏ جز مردانى كه بديشان وحى میكرديم، گسيل نداشتيم. پس اگر نمی‏دانيد، از اهل ذکر جويا شويد. نحل 43
اهل ذکر در آیه، فقهای مجتهد نیستند؛ بلکه اهل بیت(ع) هستند؛ همانطور که در احادیث بسیاری آمده است
از جمله:

از علی بن حسین و محمد بن علی: بر شما باد به اطاعت از فردی که با ترک اطاعت از او، معذور نیستید؛ اطاعت از ما اهل بیت؛ خداوند، اطاعت از ما را با اطاعت از خود و اطاعت از رسولش همراه کرده است و آن را در یک آیه از کتابش بیان کرده است؛ از ماست که خداوند، بر ما و شما منّت نهاده است و اطاعت از خود و اطاعت از رسول و اطاعت از والیان امر از خاندان رسولش را واجب نموده است و به شما دستور داده است که از اهل ذکر بپرسید؛ به خداوند سوگند ما اهل ذکر هستیم که فردی به جز ما، مدعی آن نمیشود؛ مگر اینکه دروغگوست

مستدرك الوسائل – ميرزای نوری جلد 17 صفحه 283 – 284
حدیث در تکذیب نمودن فردی به جز اهل بیت(ع) که مدعی است از اهل ذکر است، روشن است
اگر کوتاه بیاییم و به خاطر جدل، بپذیریم که مجتهدین، شامل این آیه میشوند، همانطور که مجتهدهای اصولی، گمان میکنند؛ آیا این آیه، دلالت بر واجب بودن تقلید از آنان را دارد

پاسخ این است: خیر
از این آیه فهمیده میشود که پرسش از اهل ذکر، به این خاطر واجب است که برای ما علم و آگاهی به دست بیاید؛ وقتی برای ما علم و آگاهی حاصل شد که همان یقین است، در این هنگام است که به آنچه علم پیدا نمودیم، عمل میکنیم و نه به خاطر تقلید از مجتهدها
ولی شما بیان نمودید که لازمه تعریف تقلید، این است که به شکل تعبدی، از مجتهدها بگیریم؛ یعنی بدون اینکه درباره دلیل بپرسیم و در نتیجه بدون اینکه علم و یقین، نسبت به آنچه میگیریم، به وجود بیاید.

مجتهدها میخواهند که کورکورانه از آنان دنباله روی کنیم؛ در حالی که آیه، مسئله دیگری را بیان میکند؛ در حقیقت مسئله ای را که بیان نمودم، بسیاری از فقها بیان میکنند
این بخشی از آن هاست:
شیخ انصاری میگوید: ظاهر از واجب بودن پرسش و سوال، هنگام عدم آگاهی واجب بودن به دست آوردن علم و آگاهی است، نه واجب بودن پرسش و سوال، به خاطر عمل تعبدی به پاسخ

كتاب فرائد الأصول – شيخ مرتضى انصاری جلد 1 صفحه 288
شیخ ضیاءالدین عراقی میگوید: اما آیات اصلی، آیه نفر و سوال هستند؛ این دو آیه نیز، در فایده رساندن نسبت به حجیت فتوای عالم در حق فرد عوام کوتاه هستند. ️اما آیه سوال: منظور از آیه خداوند داناست؛ پس اگر نمی‏دانيد، از اهل ذکر جويا شويد میباشد تا اینکه بدانید

نهاية الأفكار جلد 4 في مبحث الاستصحاب والتعادل والتراجيح صفحه 242 – 243
شیخ محمد کاظم خراسانی میگوید: اما آیات، به این خاطر که آیه نفر و سوال، بر جواز تقلید دلالت ندارد؛ به این خاطر که این احتمال قوی است که مراجعه دادن، به خاطر به دست آوردن علم است و نه گرفتن به شکل تعبدی

كتاب كفاية الأصول – شيخ محمد كاظم خراسانی صفحه 472 – 473
محقق ضیاءالدین عراقی میگوید: اما آیه سوال، به این خاطر که این احتمال قوی است که واجب بودن سوال و پرسش، به خاطر به دست آوردن علم به واقع است و نه به خاطر صِرف تعبّد، نسبت به سخنان ایشان؛ هر چند برای پرسشگر، علم و آگاهی به دست نیاید؛ منظور از آیه خداوند، داناست؛ پس اگر نمیدانيد، از اهل ذکر جويا شويد میباشد تا اینکه بدانید؛ همانطور که به فردی که مسئله ای را انکار میکند، گفته میشود: اگر نمیدانی، از فلانی بپرس

تقرير بحث الشيخ ضياء الدين العراقي نهاية الأفكار – شيخ محمد تقی بروجردی جلد 4 في مبحث الاستصحاب والتعادل والتراجيح  صفحه 242 – 243
سید محمد باقر صدر میگوید: دستور به سوال و پرسش در آیه، در سیاق و فضای سخن با کافرانِ معاند و تشکیک کنندگان در نبوت آمده است؛ روشن است که این سیاق و فضا، با قرار دادن حجیت تعبّدی مناسب نیست؛ بلکه با راهنمایی به راه هایی مناسب است که باعث از بین رفتن شک میشود و اینکه شبهه، با دلیل قاطع از بین برود؛ به این خاطر که طرف(مقابل) جزو افرادی نیست که به تصمیم های شریعت ملتزم باشد

دروس في علم الأصول ـ سيد محمد باقر الصدر جلد 1 صفحه 256
سید خوئی میگوید: صحیح این است که با آیه مبارکه، نمیتوان نسبت به جایز بودن تقلید استدلال نمود؛ به این خاطر که مورد آن، با پذیرش تعبّدی تناقض و مخالفت دارد؛ در نتیجه فرصتی برای استدلال با آن، نسبت به پذیرش تعبدی نیست و بدون اینکه از آن، نسبت به این مسئله، علم و آگاهی به دست بیاید

كتاب الاجتهاد والتقليد – سيد خوئی صفحه 90
بنابراین، این آیه به تقلید دلالتی ندارد؛ همانطور که سید خوئی، ختم کلام را بیان نمود
آیه نفر،بر آن دلالت دارد

پاسخ، در بخش بعدی است
دکتر عبدالرزاق دیراوی حفظه الله

4 ژوئن 2017

اشتراک گذاری
Share

0 comments on “تقلید باطل است و دلیلی بر ان نیستAdd yours →

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *